Gmina ¦wierklany Gmina ¦wierklany
Gmina ¦wierklany Powitanie ¦wierklany Urz±d Gminy Informator Mapa serwisu
Gmina ¦wierklany
Gmina ¦wierklany Historia
Lokalizacja
Warunki naturalne
Historia
Jankowice
¦wierklany Górne
¦wierklany Dolne
Obiekty historyczne
Na przestrzeni wieków wszystkie trzy so³ectwa wchodz±ce obecnie w sk³ad gminy ¦wierklany, nierozerwalnie zwi±zane by³y z ziemi± rybnick±. Zamek na dworze Wolffów z pocz±tku XX wieku w JankowicachW czasach prehistorycznych, a dok³adnie w m³odszym okresie neolitu (2000-1800 r. p.n.e.), w Jankowicach istnia³a osada neolityczna. W czasach wczesno¶redniowiecznych tereny te zamieszkiwa³o plemiê Go³êszyców z ich sto³ecznym grodem w Lubomii. W epoce piastowskiej ziemia rybnicka ju¿ przed 992 rokiem wchodzi³a w sk³ad monarchii Mieszka I. Pod panowaniem Piastów pozosta³a do 1336 roku, to jest do wymarcia Piastów Raciborskich. W okresie tym prze¿y³a okres rozbicia dzielnicowego, w 1241 roku najazd Tatarów, a w 1327 roku w³adca Ksiêstwa Raciborskiego Leszek z³o¿y³ ho³d lenny w³adcy Czech - Janowi Luksemburskiemu. Widok na cegielniê w ¦wierklanach Dolnych - lata 30-teZ 1300 roku pochodz± te¿ pierwsze wzmianki dotycz±ce ¦wierklan, z których wynika, ¿e nale¿a³y one do dóbr biskupa wroc³awskiego.

Po ¶mierci Leszka w 1336 roku, ksiêstwo przekazane zosta³o Miko³ajowi opawskiemu z czeskiego rodu Przemy¶lidów. Ziemia rybnicka a¿ do 1532 roku znajdowa³a siê pod rz±dami lennych ksi±¿±t korony czeskiej. W tym czasie mia³y miejsce wojny husyckie. Po raz pierwszy Husyci zajêli Rybnik i okolice Wodzis³awia w 1430 roku. W latach 1433-34 Husyci kolejny raz dotarli w okolice Rybnika i ¯or - tym razem jednak zostali pokonani pod Rybnikiem. W Jankowicach z r±k Husytów zgin±³ ksi±dz Walenty, udaj±cy siê z pos³ug± do umieraj±cej kobiety. Gospoda "U Szwedy" w Jankowicach - pocz±tek XX wiekuBohatersk± ¶mieræ kap³ana upamiêtnia zbudowany w 1670 roku ko¶ció³ w Jankowicach oraz Studzienka - prawdopodobne miejsce ¶mierci ksiêdza Walentego, w którym wytrysnê³o ¼ród³o wody uwa¿anej w okolicy za cudown±, nios±c± uzdrowienie w chorobach.

Od 1532 roku Rybnik sta³ siê stolic± pañstwa stanowego pod panowaniem Habsburgów i na krótko Hohenzollernów, w sk³ad którego wchodzi³y liczne wsie miêdzy innymi: Jankowice, Micha³kowice, Chwa³owice, ¦wierklany Górne, Popielów i Radziejów. Przez okres 200 kolejnych lat pañstwo rybnickie do¶æ czêsto zmienia³o w³a¶cicieli.

Drewniany ko¶ció³ pw. ¶w. Anny w ¦wierklanach z XVII w. - lata 20-teW 1740 roku w wyniku prowadzonych wojen, ¦l±sk wraz ziemi± rybnick± zosta³ zajêty przez króla pruskiego, Fryderyka II. Z tego okresu pochodzi wyra¼ny podzia³ ¦wierklan na dwie miejscowo¶ci: ¦wierklany Górne i Dolne. ¦wierklany Górne nale¿a³y do hrabiego Wêgierskiego, natomiast ¦wierklany Dolne by³y maj±tkiem Ziemiêckiego. W 1788 roku w³adze pruskie wykupi³y ziemie rybnickiego pañstewka stanowego od hrabiów Wêgierskich. W sk³ad odkupionego pañstwa oprócz wielu innych miejscowo¶ci wchodzi³y tak¿e ¦wierklany Górne i Jankowice.

Pocz±tek XIX wieku to okres wojen napoleoñskich. W latach 1807-1808 znacznym ciê¿arem dla mieszkañców ziemi rybnickiej by³o zakwaterowanie stacjonuj±cych tutaj wojsk Cesarza Francuzów. Klêski Prus w wojnie z Napoleonem zmusi³y Fryderyka III Wilhelma do zniesienia poddañstwa w 1807 roku. W 1811 roku rz±d pruski wprowadzi³ regulacjê umo¿liwiaj±c± wykup dzier¿awionej przez ch³opa ziemi. W wyniku reorganizacji administracyjnej okrêgu Górnego ¦l±ska w 1818 roku utworzono powiat rybnicki z siedzib± w Rybniku. Na jego terenie znalaz³y siê równie¿ ¦wierklany Górne i Jankowice. Organizacja M³odzie¿y Powstañczej w ¦wierklanach Dolnych - lata 30-te¦wierklany Dolne by³y z kolei w posiadaniu niemieckiego barona. Istotne zmiany w ¦wierklanach Dolnych nast±pi³y dopiero oko³o 1885 roku, kiedy na skutek zad³u¿enia ówczesnego w³a¶ciciela dóbr, jego posiad³o¶æ ¦wierklany Dolne zabrano na skarb pañstwa pruskiego. Pañstwo pruskie z kolei rozparcelowa³o obszar ¦wierklan Dolnych pomiêdzy mieszkañców ¦wierklan i okolicznych wsi.

Z pocz±tkiem XX wieku nast±pi³ gwa³towny rozwój przemys³u wêglowego. Ksi±¿ê Donnersmarck wykupi³ pola na terenie Jankowic, Boguszowic i Micha³kowic pod budowê kopalñ w Chwa³owicach i Boguszowicach, w których znale¼li zatrudnienie mieszkañcy Jankowic i ¦wierklan. Przed I wojn± ¶wiatow±, pomimo szykan i kontroli pruskich ¿andarmów, coraz bardziej rozwija³ siê polski ruch narodowy. W 1920 roku terenie ¦wierklan i Jnakowic odby³ siê na strajk szkolny, w którym ¿±dano nauki w jêzyku polskim i kursów polskich dla nauczycieli. W Jankowicach strajkowa³o 412 dzieci, w ¦wierklanach Górnych - 197, a w ¦wierklanach Dolnych - 232. Zespó³ instrumentalny dzia³aj±cy przy ko¶ciele parafialnym w ¦wierklanach - lata 30-teMieszkañcy ¦wierklan i Jankowic wziêli czynny udzia³ w powstaniach ¶l±skich w latach 1919-21, a w plebiscycie z 20 marca 1921 roku w zdecydowanej wiêkszo¶ci opowiedzieli siê za przy³±czeniem do Polski. 4 lipca 1922 roku nast±pi³o uroczyste przejêcie Jankowic i ¦wierklan przez w³adze polskie.

W okresie miêdzywojennym zarówno Jankowice, jak i ¦wierklany Dolne i Górne prze¿ywa³y bujny rozwój gospodarczy, spo³eczny i kulturalny. Dzia³a³y tutaj m.in. Zwi±zek Powstañców ¦l±skich, Zwi±zek Harcerstwa Polskiego, Towarzystwo Gimnastyczne Sokó³. Wybuch II wojny ¶wiatowej zak³óci³ rozwój miejscowo¶ci. Mieszkañcy wsi ginêli w obozach, wcielani byli do wojska niemieckiego, a niektórym uda³o siê uciec za granicê i przy³±czyæ do oddzia³ów II Korpusu Polskiego. Krótko przed wyzwoleniem, 19 stycznia 1945 roku ¦wierklany by³y ¶wiadkiem "marszu ¶mierci". Wiê¼niowie z obozów w O¶wiêcimiu i Czechowicach pêdzeni byli wtedy na zachód przez ¯ory w kierunku Wodzis³awia, aby nie przejê³a ich armia radziecka. Grupa harcerzy w ¦wierklanach Górnych - lata 30-teNa cmentarzu w ¦wierklanach pochowano we wspólnej mogile wiêkszo¶æ ze zmar³ych wówczas z wyczerpania wiê¼niów, a w 1948 roku wzniesiono ku ich pamiêci pomnik-nagrobek.

Wyzwolenie nast±pi³o w dniach 23-24 marca 1945 roku. Powo³ano do ¿ycia gminê Jankowice obejmuj±c± nastêpuj±ce wsie: Jankowice, ¦wierklany Górne i Dolne oraz Sk4rzeczkowice. W 1954 roku ¦wierklany Górne i Dolne utworzy³y gromadê ¦wierklany. Na jej czele sta³ przewodnicz±cy Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej. W 1965 roku gromada ¦wierklany liczy³a 4 650 mieszkañców, których podstawowym zajêciem by³a praca w pobliskich zak³adach pracy, a przede wszystkim w kopalniach Chwa³owice i Jankowice.

Uchwa³± Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/99/72 z dnia 6 grudnia 1972 roku utworzono z dniem 1 stycznia 1973 roku w by³ym powiecie rybnickim gminê ¦wierklany, w sk³ad której wchodzi³y 4 so³ectwa: Jankowice, Rój, ¦wierklany Dolne i ¦wierklany Górne. Urz±d Gminy ¦wierklany w JankowicachW roku 1977 so³ectwo Rój w³±czono do miasta ¯ory i od tego roku do dzisiaj gmina ¦wierklany sk³ada siê z trzech so³ectw: Jankowic, ¦wierklan Dolnych i ¦wierklan Górnych. Siedziba Urzêdu Gminy znajduje siê w Jankowicach.

30 maja 1995 roku Rada Gminy zatwierdzi³a, obowi±zuj±cy do dzisiaj, nowy herb gminy ¦wierklany. Umieszczony jest on na tarczy podzielonej na dwa pola. W prawym ¿ó³tym polu widnieje ¶wierk w kolorze zielonym z sze¶cioma ga³êziami (co symbolizuje sze¶æ wieków ¦wierklan). Czê¶æ lewa na tle b³êkitnym, to drzewo dêbu z otworem (dziupl±) w kolorze czarnym z siedmioma z³otymi li¶æmi, które maj± symbolizowaæ siedem wieków Jankowic. Dziupla wi±¿e siê z podaniem o ksiêdzu Walentym, który jad±c z ostatni± pos³ug± do chorej kobiety zosta³ napadniêty i zamordowany przez husytów, wcze¶niej jednak chowaj±c bursê z hosti± w dziupli dêbu.

Opracowano na podstawie materia³ów Urzêdu Gminy ¦wierklany oraz ksi±¿ki ks. Krzysztofa Zimoñczyka ¦wierklany. Charakterystyka miejscowo¶ci. Dzia³alno¶æ spo³eczno-wychowawcza w ¶rodowisku (Wydawnictwo Ksiê¿y Sercanów SCJ, Kraków, 1998 r.), ksi±¿ki ks. Krzysztofa Zimoñczyka Dzieje ¦wierklan w wypisach (Wydawnictwo Ksiê¿y Sercanów SCJ, Kraków, 1998 r.), ksi±¿ki Norberta Niestolika Jankowice Rybnickie, krajobrazy i ludzie (Rada So³ecka wsi Jankowice, Rybnik - Jankowice, 1998 r.).

[ Powitanie ] [ ¦wierklany ] [ Urz±d Gminy ] [ Informator ] [ Mapa serwisu ]
e-mail: e-mail Copyright © 2005 Urz±d Gminy ¦wierklany
Projekt i wykonanie: ZiP Soft