herb

Internetowy serwis
Gminy Świerklany

Warunki naturalne

 
Gmina Świerklany leży w obrębie Płaskowyżu Rybnickiego na dziale wodnym pomiędzy dorzeczami Odry i Wisły. Środowisko przyrodnicze Świerklan GórnychPrzez jej terytorium przechodzi pas najwyższych wzniesień Płaskowyżu Rybnickiego. Najwyżej wyniesiona jest południowo-wschodnia część gminy obejmująca Świerklany Górne, gdzie najwyższe wzniesienia osiągają wysokość ponad 290 m n.p.m., zaś najniżej jest położona dolina potoku Szotkówka (nieco powyżej 240 m n.p.m.). Różnica poziomów przekracza nieznacznie 50 m, przy czym największe deniwelacje występują w części południowej, na terenie Świerklan Dolnych.

Rzeźba terenu jest dość urozmaicona, a w krajobrazie dominują pagórki o stosunkowo stromych stokach, doliny potoków czasami tworzą formy parowów. Główna dolina, Dolina Szotkówki, jest stosunkowo szeroka i płaskodenna. Obejmuje ona południowe tereny Świerklan Górnych i Dolnych, opadając ku niżej położonej Dolinie Olzy. Dolinki w rejonie Jankowic opadające w kierunku północnym są znacznie płytsze i mają łagodniejsze zbocza. Rzeki z terenu gminy prawie w całości spływają do zlewni Odry, tylko wschodni kraniec Świerklan Górnych należy do zlewni Wisły.

Widok na Las KrólewiakKrajobraz ziemi rybnicko-wodzisławskiej jest na tyle charakterystyczny, że stanowi osobliwość niespotykaną na całej ziemi śląskiej. Mnóstwo małych dolinek przecina gliniasty grunt trzeciorzędowy, w którym wody polodowcowe wyżłobiły bardzo liczne głębokie i długie jary. Elementem wpływającym na urozmaicenie i malowniczość krajobrazu są ponadto dość liczne zadrzewienia śródpolne, wokół stawów, a także wśród osiedli i na terenach przemysłowych. Na granicy Jankowic i Świerklan znajduje się duży kompleks leśny (352 ha) z drzewostanem stanowiącym niegdyś fragment Puszczy Pszczyńsko-Raciborskiej. Pozostałością po przepięknych i zasobnych drzewostanach pierwotnych są również pojedyncze, wiekowe drzewa, pieczołowicie chronione jako pomniki przyrody. Na terenie Świerklan znajduje się Buk Sobieskiego o obwodzie w pierśnicy wynoszącym 565 cm. Został on objęty ochroną przez Wojewódzką Radę Narodową w 1962 roku (nr rejestru 120). Najatrakcyjniejszymi krajobrazowo terenami są Las Królewiak z dużą grupą wiekowych okazów buków i Las Podlesie z naturalnym źródełkiem zwanym Studzienką. Obszarami przyrodniczo cennymi są również: Las Jankowice, Las Blicherski, łąki wokół cieku płynącego po północnym skraju Lasu Statki oraz wilgotne łąki w dolinie Szotkówki, w okolicach ulicy Stawowej, wraz ze stanowiskiem skrzypu olbrzymiego, znajdującym się przy ulicy Gogołowskiej.

Śródpolny staw w ŚwierklanachNa krajobraz ziemi świerklańskiej składają się poza tym rzeki, potoki i strumyki. Główną rzeką gminy Świerklany jest płynąca w kierunku południowym Szotkówka, leżąca w zlewni Olzy i w dorzeczu Odry, odwadniająca cały obszar Świerklan Górnych i Dolnych. W dolinie Szotkówki i jej dopływów występują stawy hodowlane. Obszar położony na wschód od Świerklan Górnych odwadniany jest przez potok Kłokocińskiego, leżący w zlewni Rudy, dopływu Odry. Na terenie gminy znajduje się tylko źródliskowa część tego potoku, który w tym miejscu płynie w kierunku północno-wschodnim. W najbardziej na wschód wysuniętej części Świerklan Dolnych (Brychówka) swoje źródło ma potok Borynia, leżący w zlewni rzeki Pszczynki, dopływu górnej Wisły. Teren Jankowic odwadniany jest przez potok Radziejowski i jego dopływy, spływające z terenu gminy w kierunku północno-zachodnim. Potok Radziejowski jest dopływem Nacyny, należącej do zlewni Rudy. W północnej części Jankowic powstało w ostatnim czasie sporo bezodpływowych zbiorników wodnych, będących wynikiem osiadania gruntu i wypływu wód gruntowych na powierzchnię. Jest to efekt uboczny działalności górniczej kopalni Chwałowice i Jankowice. Największym zbiornikiem wód stojących jest zbiornik - zalewisko Podkościele. Jakość wody w tym zalewisku charakteryzuje się wysokim stopniem czystości - na podstawie analiz z roku 1996 i 1998 można ją zaliczyć do I klasy czystości.

Na terenie całej gminy przeważają gleby brunatne wyługowane i kwaśne oraz bielice i pseudobielice. Gleby te wytworzone są na utworach żwirowych, piaszczystych, gliniastych, ilastych i lessopodobnych. Utwory żwirowe i piaszczyste dominują głównie na terenie Jankowic i północno-wschodniej części Świerklan Górnych. Na pozostałych terenach dominują utwory ilaste i lessopodobne. W dolinie rzeki Szotkówki rozwinęły się mady czarnoziemne, wytworzone z pyłów ilastych. W dolinkach mniejszych potoków, którymi spływają dopływy Rudy i Nacyny, utworzyły się na podłożu piasków słabogliniastych gleby mułowo-torfowe.

Typy gleb w gminie Świerklany

Budowa geologiczna obszaru, na którym leżą Świerklany i ich najbliższa okolica, jest związana ze strukturą podłoża Płaskowyżu Rybnickiego. Ten zaś jest pozostałością mocno już zniszczonej, moreny dennej lodowca. Obszar ten pokryty jest serią piaszczysto-żwirowych utworów fluwioglacjalnych, budujących poziom sandrowy z okresu transgresji lądolodu Środowisko przyrodnicze Świerklanśrodkowopolskiego. Utwory sandrowe porozcinane są gęstą siecią dolin okresowych, będących plejstoceńskimi nieckami, których dna zostały odmłodzone i pogłębione w holocenie. Stropową część utworów czwartorzędowych stanowią w części północno-zachodniej (środkowe i zachodnie Jankowice) żwiry, w części północno-wschodniej piaski i piaski gliniaste, a w części południowej w Świerklanach Dolnych i części Świerklan Górnych pyły lessopodobne. Pod czwartorzędem zalega kompleks ilasto-piaszczystych osadów mioceńskich. Bezpośrednio pod miocenem zalega karbon produktywny z pokładami węgla kamiennego eksploatowanymi przez okoliczne kopalnie. Niemal wszystkie złoża węgla kamiennego w Rybnickim Okręgu Węglowym cechuje gazowość. Na terenie Świerklan prowadzi się więc także eksploatację gazu od około 1950 r.

Pod względem klimatycznym okolica Świerklan ma korzystne warunki i łagodniejszy przebieg zimy, niż np. centralne, czy północne tereny Bukwojewództwa śląskiego. Zasadniczą cechą klimatyczną tego regionu jest wielka zmienność i aktywność atmosferyczna, wynikająca ze ścierania się wpływów oceanicznych i kontynentalnych. Odrębność natomiast zaznacza się w wyraźnym ociepleniu, przedłużeniu okresu wegetacyjnego, zwiększonej częstotliwości deszczów, a to na skutek częściowego otwarcia się na południe przez Bramę Morawską, skąd napływają wilgotne i ciepłe masy powietrza. Według róży wiatrów (czyli wykresu trwania i prędkości wiatrów) na terenie gminy Świerklany w ciągu roku około 60% stanowią wiatry z kierunków południowych i zachodnich, w tym blisko 20% z kierunku południowo-zachodniego, czyli od strony Bramy Morawskiej. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 7,8°C. Najwyższą średnią temperaturę miesięczną notuje się w lipcu (około 18°C), najniższą zaś w styczniu (-2,5°C). Roczna suma opadów zamyka się w granicach 800 mm. Maksymalne opady przypadają na lipiec (średnio 118 mm), minimalne zaś na styczeń (średnio 35 mm). Średnia wilgotność względna powietrza wynosi około 80%. Okres wegetacji na terenie Świerklan rozpoczyna się z początkiem kwietnia, a kończy w pierwszej dekadzie listopada. Jego długość waha się zatem w granicach 200-220 dni. Lato trwa około 100 dni (liczy się dni o temperaturze powyżej 15°C). Dni mroźnych przypada od 20 do 40 w roku, a z przymrozkami od 100 do 130. Przymrozki wiosenne występują zwykle do trzeciej dekady kwietnia, w obniżeniach terenu mogą pojawiać się nawet do drugiej dekady maja. Przymrozki jesienne pojawiają się przeciętnie od drugiej lub trzeciej dekady października. Średnio w ciągu roku występuje od 40 do 55 dni z pokrywą śnieżną.

 

 

 

swierk lot

 

101 9368 101 9373 

101 9381 101 9387

 101 9384 

 

 bip  sekap

 dziennik ustaw

monitor polski

portal

500 plus

gminna komunikacja

  porady

Fundusze europejskie

 Meteo 

strategia

zima

budzet 

smp

czp

inf_publiczna

lot

tvt

Artykuł w Dzienniku Zachodnim

przygotowani na 6

eInclusion_logosy_html_233185a2

logo_innowacyjna_gospodarka1

unia

logo_kolor_z_nazwa_duze

zielona
Zielona Szkoła

ustawa o zbiórkach

 Subregion

telefony
 

Urząd Gminy Świerklany
z siedzibą w Jankowicach

 ul. Świerklańska 54
44-264 Jankowice
 

tel. (32) 4327 500, fax (32) 4327 501
e-mail: ug@swierklany.pl

Godziny urzędowania

 

poniedziałek - środa od 730 do 1530
czwartek od 730 do 1700
piątek od 730 do 1400

 

Konto bankowe Urzędu Gminy Świerklany w Banku Spółdzielczym Jastrzębie Zdrój:
82 8470 0001 2001 0012 9323 0007

NIP 642-31-96-835

REGON 000551326