|
|
|
Pocz±tki Jankowic siêgaj± g³êbokiego
¶redniowiecza. Miejscowe podanie g³osi, ¿e Jankowice i Micha³kowice
dzi¶ w³±czone w obrêb Jankowic, zosta³y
za³o¿one przez rycerzy Boles³awa Chrobrego: Janka i Micha³a.
Mieli oni zgodnie z wcze¶niejsz± umow± orz±c od ¶witu do
zmierzchu zakre¶liæ obszar swoich dóbr. W ten sposób Janko
utworzy³ Jankowice, a Micha³ - Micha³kowice.
Pierwsze ¼ród³a historyczne dotycz±ce wsi pochodz± z 1223
roku, a inne znajduj± siê w spisach dóbr biskupstwa wroc³awskiego
z 1229 i 1305 roku. Dokument pochodz±cy z dnia 25 maja 1223
roku zosta³ wydany przez biskupa wroc³awskiego Wawrzyñca (Laurentiusa)
na pro¶bê ksiêcia opolskiego Kazimierza. Obszerny tekst ³aciñski
dotyczy zatwierdzenia dziesiêcin na rzecz Ko¶cio³a ¦wiêtego
Zbawiciela i Klasztoru Norbertanek w Rybniku z kilkunastu wiosek
kasztelanii cieszyñskiej i kilku wiosek podrybnickich. Nazwa wsi
jest pochodzenia patrionimicznego i pochodzi od chrze¶cijañskiego
spolonizowanego imienia Janik. Na przestrzeni wieków nazwa wsi
ulega³a licznym zmianom, by w koñcu w roku 1922 ostatecznie przyj±æ
formê "Jankowice".
Jankowice
posiadaj± swój herb. Jest on znany od XIX wieku. Widnieje na pieczêci
gminnej z czasów niemieckich, a tak¿e na pieczêci z czasów
polskich. Ta druga powsta³a po 1921 roku. Herb przedstawia rybaka
ubranego na bia³o, stoj±cego na czarnej ziemi, trzymaj±cego z³ot±
wêdkê i z³ot± rybkê. Ca³o¶æ umieszczona jest na niebieskim
tle. Wspomniany herb z pieczêci polskiej ma zmieniony jeden szczegó³
- rybak zamiast wêdki trzyma w rêku sieæ.
Wie¶ zawsze nierozerwalnie zwi±zana by³a z ziemi± rybnick± i
podobnie jak ona znajdowa³a siê pod panowaniem Wielkich Moraw,
Polski, Czech, Austrii, Prus, Niemiec i ponownie Polski (z krótk±
przerw± obejmuj±c± okres II wojny ¶wiatowej). Jeden z
ciekawszych epizodów zwi±zanych z Jankowicami mia³ miejsce
podczas wojen husyckich w latach 1430-34. Zwi±zane jest z nim
podanie ludowe o ksiêdzu Walentym zamordowanym przez husytów oraz
legenda lokalnego sanktuarium Bo¿ego Cia³a - Studzienki.
Z zachowanych do dzisiaj dokumentów wynika, ¿e Jankowice z roku
na rok stawa³y siê coraz wiêksz± i zasobniejsz± wsi±. Oko³o
1670 roku wybudowano we wsi ko¶ció³, którego fundatorem by³
hrabia Ferdynand Leopold Oppersdorf. W 1788 roku w Jankowicach
zamieszkiwa³o 4 wolnych ch³opów, 12 ch³opów pañszczy¼nianych,
1 wolny zagrodnik, 13 zagrodników pañszczy¼nianych, co razem
stanowi³o 30 gospodarstw. W 1845 roku by³o ju¿ 80 domów i 2
folwarki, a mieszka³o tutaj ogó³em 477 mieszkañców. W 1858 roku
Micha³kowice i Jankowice liczy³y 488 mieszkañców. W tym okresie
istnia³y ju¿: ko¶ció³ parafialny, szko³a, 83 domy mieszkalne,
1 zabudowanie przemys³owe i 58 zabudowañ gospodarczych. Samodzieln±
parafi± Jankowice sta³y siê 25 stycznia 1897 roku, a w rok pó¼niej
w krajobrazie wioski pojawi³a siê murowana plebania z czerwonej
ceg³y.
Pod koniec XIX wieku i na pocz±tku XX w. znaczna ilo¶æ
ziemi przechodzi³a z r±k ch³opów czy w³a¶cicieli ziemskich na
w³asno¶æ kapitalistów, którzy na wykupionych polach rozpoczêli
budowê kopalni. W pierwszych latach XX wieku znacznie pogorszy³y
siê warunki pracy miejscowych robotników z powodu wyzysku w³a¶cicieli
kopalñ. W latach 1905-07 organizowane by³y liczne strajki w
kopalniach rybnickich, których g³ównym celem by³a poprawa warunków
pracy górników.
Mieszkañcy Jankowic jako poddani cesarza Niemiec, musieli braæ
udzia³ w walkach w czasie I wojny ¶wiatowej. Tym,
którzy nie powrócili z frontu do domu, ufundowano pomnik, stoj±cy
do dzisiaj przy ko¶ciele. Z wioski wywodzi³o siê tak¿e wielu
uczestników trzech Powstañ ¦l±skich. 3 maja 1921 roku w III powstaniu
wie¶ zosta³a zajêta przez powstañców. Cz³onkowie Polskiej
Organizacji Wojskowej z Jankowic weszli w sk³ad VII kompanii
chwa³owickiej, któr± dowodzi³ Teodor Wêglorz, a pó¼niej Józef
I Ochojski. Kompania by³a czê¶ci± II batalionu 5 pu³ku
piechoty wojsk powstañczych. Powstañcy chwa³owiccy i jankowiccy
wrócili do domów po likwidacji powstania przy akompaniamencie w³asnej
orkiestry. Tym, którzy zginêli, spo³eczno¶æ ufundowa³a w 1923
roku pomnik na mogile zbiorowej. Znajduje siê on do dzi¶ na
cmentarzu parafialnym. Po plebiscycie i powstaniach 4 lipca
1922 roku powiat rybnicki, a wraz z nim równie¿ Jankowice zosta³y
przejête przez w³adze polskie.
W okresie miêdzywojennym wie¶ prze¿ywa³a bujny rozwój
gospodarczy i kulturalny. Prê¿nie dzia³a³ Zwi±zek Powstañców
¦l±skich skupiaj±cy weteranów powstañ. Dzia³a³o
harcerstwo i chór Seraf. Przy miejscowej szkole istnia³y
organizacje mêskie i ¿eñskie m³odzie¿y katolickiej. Sytuacja
materialna ludno¶ci wsi pogorszy³a siê w okresie wielkiego
kryzysu gospodarczego (1929-34). Zamykane by³y kopalnie, a górnicy
wyrzucani na bruk. Po zakoñczeniu kryzysu wydobycie w kopalniach
zosta³o jednak wznowione, a kopalnie unowocze¶nione.
Wybuch II wojny ¶wiatowej zak³óci³ rozwój wsi. Rozpoczê³y
siê aresztowania i prze¶ladowania ludno¶ci. Mieszkañcy Jankowic
ginêli w obozach i wiêzieniach, wcielani byli do niemieckiego
wojska, sk±d niektórym uda³o siê przedostaæ do Armii Polskiej
gen. W³adys³awa Andersa.
Wyzwolenie miejscowo¶ci nast±pi³o w dniach 26-27 marca 1945
roku. W okresie powojennym istnia³a tutaj gmina Jankowice obejmuj±ca
swoim zasiêgiem tak¿e ¦wierklany Górne i Dolne oraz
Skrzeczkowice. W 1955 roku powo³ano Gminn± Radê Narodow±, a nastêpnie
Gromadzk± Radê Narodow±. Od 1973 roku miejscowo¶æ w³±czono do
gminy ¦wierklany z siedzib± w Jankowicach.
Opracowano na podstawie materia³ów Urzêdu Gminy
¦wierklany oraz ksi±¿ki Norberta Niestolika Jankowice
Rybnickie, krajobrazy i ludzie (Rada So³ecka wsi
Jankowice, Rybnik - Jankowice, 1998 r.). |