Gmina ¦wierklany Gmina ¦wierklany
Gmina ¦wierklany Powitanie ¦wierklany Urz±d Gminy Informator Mapa serwisu
Gmina ¦wierklany
Gmina ¦wierklany ¦wierklany Górne
Lokalizacja
Warunki naturalne
Historia
Jankowice
¦wierklany Górne
¦wierklany Dolne
Obiekty historyczne
Oko³o 1500 roku ¦wierklany Górne wyodrêbni³y siê z istniej±cej ju¿ od 1300 roku miejscowo¶ci ¦wierklany, Herb ¦wierklan Górnychfiguruj±cej w spisach dóbr biskupa wroc³awskiego pod nazw± "Swrklant". Nazwa "¦wierklany" posiada genezê etniczn± i wywodzi siê od obszaru poro¶niêtego ¶wierkami. I chocia¿ z biegiem czasu ¶wierki zosta³y prawie ca³kowicie wytrzebione, to nazwa przetrwa³a do dzisiaj w prawie niezmienionej postaci.

Pierwsze najstarsze zabudowania powsta³y wzd³u¿ obecnej ulicy Wiejskiej i Parytetycznej. W 1682 roku ¦wierklany Górne wyliczane by³y w spisie wsi wchodz±cych w sk³ad rybnickiego pañstwa stanowego. Administracyjnie wraz z ca³± ziemi± rybnick± przynale¿a³y do powiatu raciborskiego. Wed³ug zapisów z 1783 roku wie¶ nale¿a³a do hrabiego Wêgierskiego i posiada³a: 2 folwarki dominalne, 7 gospodarstw kmiecych i 17 zagrodniczych.

Pieczêcie ¦wierklan Górnych z XIX wiekuZ 1835 roku pochodzi dokument przechowywany w archiwum starostwa rybnickiego, na którym widnieje pieczêæ ¦wierklan Górnych z herbem przedstawiaj±cym ogrodnika stoj±cego z ³opat± w rêku przed wiejskim domem.

W 1865 roku w ¦wierklanach Górnych mieszka³o ju¿ 371 osób. Wie¶ nale¿a³a do parafii w Po³omii, a mieszkañcy chodzili do ko¶cio³a w ¦wierklanach Dolnych, gdzie znajdowa³a siê równie¿ szko³a dla dzieci z obu wiosek. ¦wierklany Górne - widok na CebulówkêDo ¦wierklan Górnych nale¿a³y dwa folwarki, które jednak nie mia³y praw posiad³o¶ci dworskich i razem z gmin± podlega³y Królewskiemu Urzêdowi Rentowemu do spraw Posiad³o¶ci Dworskich w Rybniku. Wie¶ posiada³a 68 gospodarstw, a w 53 budynkach doliczono siê 35 koni, 116 krów i 54 ¶wiñ. Folwark Budzina sk³ada³ siê z 3 gospodarstw, w których mieszka³o 9 osób, a folwark Brzezina posiada³ 5 gospodarstw zamieszka³ych przez 21 osób.

W drugiej po³owie XIX wieku na terenie miejscowo¶ci znajdowa³y siê cztery maj±tki dworskie. Pierwszy z nich usytuowany by³ w okolicach dzisiejszej ulicy Szerockiej. Wóz stra¿acki z lat miêdzywojennych w ¦wierklanach GórnychA¿ do koñca II wojny ¶wiatowej maj±tkiem tym zarz±dza³a protestancka rodzina Hermanów. Prowadzi³a ona wzorowe gospodarstwo, które po wojnie uleg³o niestety dewastacji. Drugi dworek znajdowa³ siê przy obecnej ulicy Ko¶ciuszki. Mieszka³ w nim i zarz±dza³ maj±tkiem pan Jaworski. W krótkim czasie doprowadzi³ jednak maj±tek do bankructwa. Dworek z ogrodem kupi³a wdowa po ¿andarmie pruskim, Maria Zdralek. Po³owê budynku przekaza³a w³adzom pruskim z przeznaczeniem na szko³ê. W dworku Zdralkowej szko³a funkcjonowa³a od kwietnia 1906 roku do marca 1914 roku. W latach 1900-1921 w budynku tym mie¶ci³ siê tak¿e Urz±d Pocztowy. Podczas dzia³añ wojennych w 1945 roku dworek czê¶ciowo siê spali³, ale w ocala³ej czê¶ci urz±dzono dom jednorodzinny, który przetrwa³ do dzisiaj. Trzeci dwór, Polusa, od parcelacji dokonanej w 1897 roku a¿ do II wojny ¶wiatowej kilkakrotnie zmienia³ w³a¶cicieli i pe³ni³ funkcjê karczmy. Zwi±zej Powstañców ¦l±skich w ¦wierklanach Górnych (30.04.1939 r.)Budynek przetrwa³ zawieruchê wojenn± i dopiero w latach 80-tych zosta³ rozebrany. Kolejny dwór znajdowa³ siê przy ul. Stra¿ackiej. Maj±tek, który nale¿a³ do w³a¶cicieli dworu zosta³ rozparcelowany, ale sam budynek przetrwa³ do dnia dzisiejszego.

W okresie miêdzywojennym aktywnie dzia³a³y tutaj liczne organizacje: Zwi±zek Powstañców ¦l±skich, zwi±zek górników Zjednoczenie Zawodowe Polskie, Zwi±zek M³odzie¿y Pracuj±cej Jedno¶æ, Towarzystwo Matek Polek, Zwi±zek Harcerstwa Polskiego, Towarzystwo Gimnastyczne Sokó³. Urz±dza³y one dla mieszkañców wsi miêdzy innymi okoliczno¶ciowe zabawy i bale. Miejscem spotkañ i zabaw cz³onków poszczególnych organizacji by³y sale znajduj±ce siê przy karczmach i w szkole.

Kurs gotowania prowadzony przez gospodyniê ks. P. Janika - lata 30-teW 1939 roku ¦wierklany Górne by³y wsi± stosunkowo zamo¿n±. Funkcjê naczelnika pe³ni³ Teodor Gajer. Istnia³a tutaj szko³a i dzia³a³o kilka sklepów, a wie¶ by³a zelektryfikowana. Wybuch II wojny ¶wiatowej zak³óci³ dotychczasowy rozwój wsi. ¦wierklany Górne zosta³y zajête przez wojska niemieckie. Usta³a dzia³alno¶æ wszystkich stowarzyszeñ religijnych i spo³ecznych. Rozpoczê³y siê aresztowania i prze¶ladowania ludno¶ci. Stanowiska urzêdnicze obsadzano Niemcami. W czasie okupacji hitlerowskiej wielu mieszkañców musia³o ratowaæ siê ucieczk±, a niektórzy zginêli w obozach koncentracyjnych.

Wyzwolenie miejscowo¶ci nast±pi³o w dniach 26-27 marca 1945 roku. W okresie powojennym ¦wierklany Górne nale¿a³y pocz±tkowo do gminy Jankowice. W 1954 roku ¦wierklany Górne i Dolne utworzy³y gromadê ¦wierklany, a od 1973 roku miejscowo¶æ wesz³a w sk³ad gminy ¦wierklany z siedzib± w Jankowicach.

Opracowano na podstawie materia³ów Urzêdu Gminy ¦wierklany oraz ksi±¿ki ks. Krzysztofa Zimoñczyka ¦wierklany. Charakterystyka miejscowo¶ci. Dzia³alno¶æ spo³eczno-wychowawcza w ¶rodowisku (Wydawnictwo Ksiê¿y Sercanów SCJ, Kraków, 1998 r.), ksi±¿ki ks. Krzysztofa Zimoñczyka Dzieje ¦wierklan w wypisach (Wydawnictwo Ksiê¿y Sercanów SCJ, Kraków, 1998 r.).

[ Powitanie ] [ ¦wierklany ] [ Urz±d Gminy ] [ Informator ] [ Mapa serwisu ]
e-mail: e-mail Copyright © 2005 Urz±d Gminy ¦wierklany
Projekt i wykonanie: ZiP Soft